T.C. Osmancık Belediye Başkanlığı    Tel  0 364 6114323     Fax  0 364 6119984

      
     "Tarih ve Pirinç Kentine Hoşgeldiniz"
Ana Sayfa  Meclis  Birimler  Bilgi Edinme

Osmancık Rehberi                Osmancık Tarihi

 
 

 

Abıca

Amca.

Acuk    

Yabani elma.

Ağız ( ağuz)

Doğurup süte gelen  hayvanın ilk günlerindeki koyu sütü

Akpakla

Kuru fasulye

Akran

Aynı yaşta olan.

Alagün

Güneşli, az bulutlu hava.

Alağun

Alabildiğine bağırarak ağlamak.

Annaç

Karşılık.

Apalama

Çocuğun emeklemesi

Ardılmak

Yük olacak biçimde yerleşmek

Ayrıksı

Normal insandan ayrı biçimde davranan,ayrıcalıklı.

Aşene 

Mutfak.

Atlampa 

Dört nala koşma

Ayakcak 

Yürüteç.

Aydaş 

Alabildiğine zayıflamış bebek.

Aze 

Organ.

      

 

Bağırdak 

Beşikte yatan çocuğun düşmemesi için bağlanan örtü.

Bağırtlak 

Vara yoğa gereksiz yere bağıran.

Bakraç 

Bakır veya çinkodan yapılmış kova.

Balak 

Kedi köpek ve manda yavrusu.

Banma 

En büyük bakır kazan.

Bayaktan 

Az önce.

Bedürük 

Eğrilmek için temizlenerek rulo yapılmış yün.

Belemek 

Bebeğin uyuması için yapılan işlemlerin tümü.

Bellemek 

Öğrenmek.

Belertmek 

Kötü bakış eleştiri veya korkutmak amacıyla bakmak.

Berçi 

Mavi göz.

Bertilmek 

Adale zedelenmesi.

Bıldır 

Bir yıl öncesi.

Bidilik 

Çok küçük ceviz.

Bizeğel 

Kısa bir süre sonra.

Börtmek 

Haşlanmak,tam pişmeme durumu.

Büküzümü 

Böğürtlen.

Büşürgeç 

Pişirgeç,yufka pişirmede kullanılan alet.

 

 

Cancak 

Yemek yerken imrendirme eylemi.

Capcuk 

Söz eylemlerinde tutarsız olan.

Caşdak 

Oturaksız,üstüne düşmeyen işlere kalkışan.

Caydak 

İçi boşalmamış eşya.

Cılk 

İçi kokuşmuş.

Cımbak 

Gövdesi çıplak.

Cımb 

Bir salkım üzümdeki küçük dalcık.

Cınbüzük 

Olmadık şeyden etkilenip,ağlayıp sızlayan.

Cıngar 

Olay çıkarma.

Cırtcılı 

En sonuncu.

Cızıkdama 

Nedensiz yere olumsuz yere davranış,sızlanma.

Cibik 

Köşe.

Civretmek 

İnsanın etini aşırı derecede bükerek acıtmak.

Cocili 

Neş’e yaratan,dili tatlı çocuk.

Comba 

Burulmamış genç manda.

Çalmaç 

Fasulye domates gibi sebzelerin ağması için dikilen dal parçası.

Çapar 

Güneşe bakamayacak denli sarışın kaşı kirpiği beyaza yakın renkte.

Çapıla 

Terlik gibi arkası basık,hafif yaz ayakkabısı.

Çaynik 

Çaydanlık.

Çekme 

Topraktan yapılmış derince kap.

Çemkirme 

Yüze gelme,karşısındakine azarlar gibi yanıt verme.

Çeten 

Saman taşımak için kalınca dallardan yüksekçe örülerek kağnı üstüne yerleştirilen araç.

Çiğit 

Çekirdek.

Çildağım 

Darmadağın yerlere saçılmak.

Çimke 

Hayvanların topuklarının biraz üstünde ayak kısmına değin olan kısım. Hayvanın  “paça” pişirmede kullanılan bölümlerinden.

Çimmek 

Yıkanmak.

Çini 

Bakır veya çinkodan yapılmış küçük tepsi.

Çintermek 

Yoğun bir dikkatle bakmak.

Çişdik 

Tam gelişmemiş çocuk veya insan.

Çıbartma 

İnce bir çubukla vurulması sonunda vücutta duyulan sızı.

Çoğlu 

Genellikle pekmez yaparken,kazandan şıranın alınmasında kullanılan, büyük ve derince saplı bakır kap.

Çon 

Vücudun basen kısmı.

Çot 

Bacak arası.

Çöğdürçüş 

Tahterevalli.

Çömçe 

Pekmez kaynatırken,hem pekmezi karıştırmada, hem de yüzüne gelen “kef” denilen köpüğün alınmasında kullanılan uzunca saplı,azıcık çukurca bakırdan yapılmış araç.

Çördük 

Yabani armut.

Çöçdürüm 

Kural dışı davranışlar.

 

 

Dalap 

Büyükbaş dişi hayvanın çiftleşmeye hazır duruma gelmesi.

Dallampa 

Değneğin meyve düşürme amacıyla havaya fırlatılması.

Dangadan 

Beklenmedik anda ani olarak yapılan bir eylem veya söylenen birsöz.

Daşık 

Kendi varlık ve benliğini abartan kimse.

Densük 

Kendisini kural dışı gibi gösteren kimse.

Deydaha

İşte orda

Dikolta 

Dekolte, yarı çıplak.

Dingildemek 

Yerinde dururken nedensiz yere kımıldanmak.

Dorukmak 

Çağrısız konuk olarak yerleşmek.

Döbelenmek 

Debelenmek,yere yatıp gelişigüzel yuvarlanmak.

 

 

Eci 

Kız kardeş.

Eğrek 

Uğrak yeri,toplantı yeri.

Elevay 

Beceriksiz,elinden iş gelmeyen.

Ellem 

Her halde.

Ellik 

Eldiven.

Emen 

Oyun oynarken odak yeri kabul edilmiş olan yer,Sebze için ekim ve dikime hazırlanmış yer.

Emme 

Ama, Fakat

Ersün 

Teknedeki hamuru kesmeye ve ele bulaşan hamurdan eli temizlemeye yarayan,saplı ve yassı demirden alet.

Essah 

Gerçek,sahi.

 

 

Fakırdamak 

Çok kaynamak.

Fatmacık 

Gül hatmi çiçeği.

Felenga 

Tepesi üstü.

Feşel 

Yaramaz.

Filke 

Musluk.

Fışkı 

Kokuşmuş nesne.

Fırdolayı 

Bir şeyin tüm etrafı.

Firik 

Büyüme aşamasını tamamlamamış tavuk yavrusu,piliç.

Forşumak 

İyice gevşemek.

 

 

Gadder 

Derecesi sert.

Gadimi 

Sürekli.

Geğeleme 

Bebeklerin konuşmaya başlama aşamasından öncesinde çıkarttıkları sesler.

Gak 

Olgun meyvelerden kesilerek hazırlanan hoşaflık.

Gakırdak

Kıkırdak

Gapcalık 

Kapların konulduğu yer.

Gasit 

Kasten, bir amaca yönelik davranış.

Garangut 

Kararmaya yüz tutmuş.

Garçin 

Bir çeşit kundura.

Gartal 

Bir çeşit kuş, Yumurtalıkları çıkarılmış erkek manda.

Gaşmer 

İnsanlar arasında gülünç duruma düşen.

Gatık 

Katık, Yağı alınmış yoğurt

Gebelek 

Rahatsızlıktan kaynaklanan şişkin karınlı.

Gerük 

Kenarları gerilerek büzüşmüş.

Gıynak 

İç cevizin bölümlerinden biri.

Gıytırık 

Gelişi güzel,kötü düzenlenmiş.

Girellik 

Kiler.

Gidişmek 

Kaşınmak.

Gobel

Erkek Çocuk

Gongak 

Kırılan,içi çıkarılan cevizin parçalanmamış durumu.

Gopça 

Altındaki parçasında deliği olan düğme.

Gölbez 

Kedi köpeğin yavrusu.

Gökpakla 

Taze fasulye.

Göynek 

Gömlek.

Göynümek 

İç geçirmeye yüz tutmak.

Gubarma 

Kabarma,bir çekişme veya dövüş hazırlığı içinde karşısındakini sindirme çabası.

Gubur 

Foseptik çukuru.

Gudde

Salgı bezi, İçinden pazarlıklı.

Gümbe 

Uzaklardan su veya sıvı taşımada kullanılan bakırdan yapılmış altı geniş üstü dar araç.

Günücü 

Kıskanç.

Günülemek 

Kıskanmak.

 

Halleşe 

Düğünlerde hep bir ağızdan ilahi söyleme.

Hapaz 

Avuç.

Harpuçlamak 

Bir şeyi avuçlayıp avuçlayıp bırakmak.

Hedik 

Aşure.

Herbi 

Oyunda, gelecekte doğabilecek sonucun bir kezlik geçersiz sayılacağını bildirmek.

Hımbıl 

Kendisini bırakma hali,uyuşuk davranan.

Hımılık 

Burnundan ve genzinden konuşma.

Hıngıldama 

Ağlar gibi yapma.

Hınıs 

Eli sıkı.

Hırlı 

Yararlı,doğru,dürüst,iyi.

Hirk 

Ekime hazırlanmış,sürülmüş toprak.

Hiykirmek 

Soğuk suya girme veya üstüne su sıkılma durumlarında içini çekerek bir ses çıkarmak.

Holazan 

Boş söz , değersiz söz.

Hoşurdak 

Ağzını şapırdatmak.

Hozan 

Uzun yıllar ekilmemiş toprak.

Höröleme 

Üstüne çullanma.

Hörelembeç 

Cırcıvık ,akıcı, elde avuçta durmayan.

Hözmek 

Mısırın tanesiz koçanı.

Huysukmak 

Alışkanlık haline getirmek.

Hüdü 

Topaç.

Hüşgü 

Gübür.

Hüşümlenmek 

Yalnızken, olaylarda korkuya kapılmak.

 

 

Ilıncak 

Salıncak.

Imsık 

İnsanlar arasındaki sözlere, sohbetlere katılmadan,sessizce oturan kimse.

Irıplı 

Gerçek dışı,çok abartılı.

Irıltım 

İşe yaramayan, önemsiz eşyalar.

Irıssuz 

Huysuz,sorunlu kimse.

Işıdı 

Aydınlandı, Kendini çok önemseyen, kendini olağanüstü gören.

İbibik 

Hüt hüt kuşu.

İcot 

İcat edilmiş.

İğdiş 

Hadım, yumurtalıkları çıkarılmış.

İdiklemek 

Süt veren hayvanların sağılmasından önce, sütünü memelerine indirmesi için,memelerinin okşanması.

İl 

Yabancı.

İlistir 

Süzgeç.

İmroh 

Sulama suyunun bekçisi.

İşlik 

İç gömleği, iş için giyilen gömlek.

İti 

Tatlı.

İttiba 

Uyum, İlk Önce

 

 

Kapcalık 

Mutfak kaplarının konulduğu yer.

Kanruk 

Balgam.

Kelek 

Olmamış meyva, kavunun küçüğü,olmadan evvelki hali.

Kemüre 

Gübre.

Kenef 

Tuvalet.

Kendürük

Un elerken, hamur yoğururken,unun yerlere geçmemesi için,teknenin ve ekmek yapılan “yaslağaç”ın altına serilen,terbiye edilmiş, tabaklanmış sığır derisinden yapılmış yaygı.

Keperük 

Suyu çekilmiş meyve.

Kepüç 

Küçük ve yukarı kalkık burun.

Kerç 

Nisbet yapma.

Kevrankökü 

Yerelması.

Kevük 

Pekmez sucuğu yapılırken kullanılan ağaçtan yapılmış çatal.

Kezek 

Sürülmüş tarlada  tümüyle ezilmemiş toprak parçası.

Kıskıcı 

Aşırı derecede tutumlu.

Kikirdemek 

Gülerken, kahkahadan daha az ses çıkarmak.

Kiren 

Kızılcık.

Kirimek 

İnatlaşmak.

Kirtik 

Bütünün kullanım sonucu elde kalan en küçük parçası.

Kitibiyoz 

Kıvımsız eli sıkı.

Küfük 

Cevizin küçüğü.

Kümsümek 

Pas gibi kokma,kokuşmadan önceki durum.

Küre 

Pekmez yapılan yer.

Kürelemek 

Toptan kötülemek.

Küştek 

Her işe burnunu sokan, her zaman öncülük yapma çabasında olan.

Küylek 

Kova.

  

Löküs 

Lüks,  Lüküs lambası.

Lamçi 

Yağmurdan korunmak için keçeden yapılan giysi.

Lapçin 

Bir çeşit kundura.

Lığlama 

Bir selin veya nehrin kenarlara taşması veya bir başka yere akması sonucu tortu ile doldurulması.

Löllös 

Biçimsiz ve kaba saba.

 

 

Mada 

Yemek için istek.

Mahrama 

Ev dokuması peşgir.

Mandik 

Topuklara dek uzanan, paçası daracık uzun don.

Mayukdamak 

Üzüntü anında kedi gibi ses çıkarmak.

Mayyoğ 

Akılsız kaba saba adam.

Meğersememek 

Önemsememek.

Medine 

Baca kenarındaki delik.

Memişane 

Tuvalet.

Merziman 

Merdiven.

Mırmırık 

Keyifsiz durum.

Momucuk 

Çok korkunç nesne.

Muşutlamak 

Bir sırrı ortaya yaymak.

Mülenbah 

Bulaştırma,karıştırma.

Nasibet 

İlgi.

Nasibetsiz 

Doğru dürüst ilişki kurmayan,münasebetsiz.

Naşapa 

Bir çeşit su kabı,maşrapa.

Neğseri 

Çok soğuk.

Noğay 

Yedekte duran. Özellikle at arabacıları,arabayı çeken atları yanına boş bir at bağlarlar;yokuşlarda o atı kullanırlar ki,bu ata noğay denir.

Norbat 

Sözleri ve davranışlarıyla çok kaba insan.

 

 

Oğmaç 

Hamurla yapılan bir tür yemek.

Oklağaç 

Oklava.

Oynaş 

Erkek ve kadının nikahsız,geçici sevgilisi.

Öğse 

Yanmış  odun veya kömür parçası.

Öllük 

Bebeklerin altına konulan toprak.

Örüsger 

Rüzgar.

Öveleme 

Parmaklar arasındaki ezme.

Özemek 

Sözü aşırı derecede uzatmak,ince eleyip sık dokumak.

 

Pakla 

Bakla.

Palaz 

Kekliğin yavrusu.

Payalı 

Kendine süs veren, kendisini olağanüstü gören.

Paysınmak 

İnsanları küçük görmek,kendine süs verip çalım satmak,insanları önemsememek.

Pazvalt 

Bekçi.

Penek 

Basık,yassı.

Pevrede 

 Salça, Marmelat

Pına 

Tavukların uzağa gitmemesi için ayağına takılan ağırlık. Çarık ve ayakkabının tabanı

Pırtı

Giyim Eşyası

Pinemek 

Tavuğun akşamleyin yatması.

Pinlik 

Pinenecek yer, kümes.

Pirpirik 

Şüpheci,evhamlı.

Piyik 

Bir bütünün en küçük parçası.

Potura 

Pudra.

Pöçük 

Keçinin kuyruğu ( yüzüldükten sonra ).

Pörsümek 

Buruşmak.

Puçalama 

Olaylar karşısında eli-ayağı birbirine dolaştırma,bocalama.

Pürçek 

Taranmamış karışmış saç.

 

 

Rüktem 

Grip.

 

Sabi 

Aklı ermeyen çocuk,günahsız.

Sağu 

Yüksek ses.

Sahtiyen 

İşlem görmüş keçi derisi.

Saku 

Ceket.

Salgada 

Varlığı hesaba katılmamış olan.

Samaruk 

Suyu çekilmiş, özelliğini yitirmeye yüz tutmuş olan.

Sanıldak 

Davetsiz konuk.

Sapsuz 

Sapı olmayan, Özelliği olmayan uygunsuz davranan adam.

Saykal 

Türünün en büyüklerinden.

Sayyağı 

Tuzlanmış tereyağı.

Sazak 

Rutubetli soğuk rüzgar.

Siğsenmek 

Hasmına vuracak gibi yapıp korkutma eyleminde bulunmak.

Seki ( Sekü ) 

Yüksekçe.

Serpenek 

Şapkanın kasketin siperi.

Sındı 

Makas.

Sıpara 

Kitap.

Sırpat 

Giysilerin aşırı derecede ıslanmış olması.

Siğnemek 

Büzülerek saklanmak,bir yerlere sığınmak.

Siklet  

Ağırlık,  Aşırı kabalık.

Silgi 

Bir şeyi silecek nesne.

Sirke 

Ekşitilmiş meyve suyu, Bit yumurtası.

Stil 

Küçük kova.

Soğla 

Uzun süre beklemiş.

Soğukluk 

semizotu, sıcak havanın etkisini azaltacak soğuk yiyecek.

Soğulmak 

Suyu çekilmiş olmak.

Sokranmak 

Duyulması zor biçimde söylenen sözler.

Soyka 

Nesne, Ölünün arkasından çıkarılmış olan giysiler.

Söğürtmek 

Koşmak seğirtmek.

Sölpük 

Düzensiz.

Söyke 

İşin gelişi.

Suğutmak 

Sessizlik içinde sinirli tavır almak.

Süğsün 

Ense.

Sühlü 

Giyim kuşamına özen göstermeyen.

Sümdük 

Birilerinden gördüğünü dayanamayıp isteyen.

Sümsük 

Yumrukla birisini karşılama.

Süngüt 

Kapların kireç tutması.

Sürgüç 

Yer veya bulaşık bezi.

Süydürmek 

Kendisini sürekli kabul ettirebilmek.

Süyem 

Baş parmak ile işaret parmağı arasındaki ayrım.

Şalaka 

Meyve yerken sularının ele veya ağza bulaşması.

Şallak 

Kilotsuz,cinselliği  görünen.

Şamama 

Güzel kokulu kavunumsu bitki.

Şekermeme 

Küçük baş hayvanların kol kısmının 10 cm. kadar uzunluktaki bölümü.

Şilepe 

Tatlının ele veya başka şeylere bulaşması sonucu yapış yapış duruma gelmesi.

Şimşirek 

Tüysüz.

Şinnemek 

Yüz bulunca arsızlaşmak.

Şivşit 

Koşut(paralel)

Şıllık 

Hafif kadın.

Şıpırdaklı 

Gösterişli bir görünüm içinde olan.

 

 

Talaka 

Yaysız araba

Teykül 

Nişanlı

Tıkır 

Tahtadan yapılmış su kabı

Tırlandırmak

Bir cismi çok uzağa fırlatmak.

Tiyin 

Sincap

Tök 

Hindi

Törlemek 

İshal olmak

Töt 

Topaç

Tohtamak 

Siniri geçmek,yatışmak

Tumayı 

Rastgele

Tuşma 

Parmakları birleştirerek elin sırtı ile dürtüklemek

Tüğdürmek 

Uzağa fırlatmak ( Yere Değdirmeden )

Tüğelemek 

Yerden sürükleyerek uzağa atmak.

 

 

Uğra 

Hamurun açılması aşamasında kullanılan un.

Uğunmak 

Fazlaca acıdan dolayı olduğu yerde kalıp sızlanmak.

Utlu 

Utanmasını bilen, arsızlık yapmayan kişi.

Ümüdünya 

Evren

Ülefe 

Herkese dağıtılan bolca, bahşiş,padişahlara özgü ikram.

Ümük  

Vücudun boğaz kısmı.

 

 

Vanılamak 

Bilinsiz olarak kafa şişirmek, anlamsız sesler çıkarmak.

Vittirdek 

Çok hareketli, yerinde duramayan.

 

 

Yanuç 

Bir çeşit gözleme.

Yarsimek 

Gözü kalmak

Yaslağaç 

Yufka açılan tahta, ekmek tahtası.

Yaşartı 

Her türlü yaş meyve.

Yığrık 

Utanma

Yılık 

Şehla gözlü.

Yırtık 

Utanma bimeyen

Yırçaruk 

Yüze gelen.

Yiğin 

Meyvesi bol ağaç, Ayağına çabuk, hızlı giden

Yil 

Rüzgar

Yillempe 

Karşıya fırlatıp atma.

Yiygü 

Yenecek şeyler.

Yoka 

Sığ, Yufka ekmeği

Yunmak 

Yıkanmak.

Yüğrük 

Hızlı, çabuk.

Yüklük

Yatak dolabı.

 

 

Zabın 

Gelişmemiş, zorda kalmış.

Zavrak 

Salatalık

Zavzu 

Sebze ekilmiş yer.

Zere 

Belli amaca dayanarak yapılmış hareket.

Zelze 

Kapının kilidinin takıldığı yer.

Zevzek 

Geveze, gevşek ağızlı.

Zılgıt 

Azarlanıp aşağılanan.

Zımzık 

Yumruk

Zingirdemek 

Titreşim yaparak ses çıkarmak.


Derleme konusundaki yardımlarından dolayı Sayın Cevdet Saraçer ve Özen Kuruyemiş Sahibi Hulusi Pamuk'a Teşekkür Ederiz.

Bu derlemeye ekleme yapmak isterseniz lütfen aşağıdaki iletişim linkine tıklayınız.